Verkenningen in Berlin-Pankow

Een kennismaking met een buurt met een plan dat de tijden overleefde.

[newsletter_lock]

Weinig toeristen zullen een bezoek aan Berlin-Pankow hoog op hun to-do-lijstje hebben staan. Deze wijk in het noorden van Berlijn omvat een aantal wijken zoals Weissensee, Heinersdorf, Blankenfelde, Blankenburg, maar ook het populaire Prenzlauerberg. En met die laatste wijk komen veel toeristen toch ‘ongemerkt’ in Pankow.

Sommige delen van Pankow anno 2019.©️

Dichterbij de DDR

Als ik S-Bahnstation Pankow uitloop waan ik me een paar stappen dichter bij de DDR. De Berliner Straße oogt gevarieerd, maar wellicht is rommelig of door de geschiedenis getekend beter.
Aan een zijde een aantal minder fraaie laagbouwpanden, met verstrooid een aantal B-zaakjes, die soms al lang niet meer open lijken te zijn geweest. Aan de andere zijde een aantal strenge gebouwen. Zo is daar de Libanese Ambassade gevestigd, maar ook het grote complex van de oude sigarettenfabriek Garbáty valt op. De naam komt van haar oprichter Josef Garbáty-Rosenthal, een van de velen Russische Joden die zich eind 19e eeuw zich in dit deel van Berlijn vestigden. Het was deze groep Joodse immigranten die hier een bloeiende sigaretten-industrie vestigden.

Een bijna nostalgische sfeer©️

De fabriek stond model voor de hoge mate van goede arbeidsomstandigheden. In 1938, nog voor de NAZI’s met hun wet Verordnung zur Ausschaltung der Juden aus dem Deutsche Wirtschaftsleben kwamen, werd Garbáty-Rosenthal gedwongen afstand van zijn fabriek te doen. Na WWII zou een deel van de gebouwen door de Bulgaarse ambassade worden ingenomen. Vanaf de 1980-er jaren heeft het gebouw lang leeg gestaan. Inmiddels zijn meerdere publieke functies in het pand ondergebracht.

DDR-nostalgie aan de Weißensee en luxe nieuwbouw.©️

Majakowskiring

Met bezetting door het Russische Rode Leger in 1945, werd het in het Bezirk gelegen Schloß Schönhausen en directe omgeving omheind en voor hoge Russische officieren gereserveerd. De daar wonende Duitsers moesten hun huis afstaan.
In het genoemde slot nam de eerste president van de kersverse Deutsche Demokratische Republik (DDR) Wilhelm Pieck zijn intrek.

Met oprichting van de DDR werd ook de politieke top van de staat in dit deel van Pankow ondergebracht. Zij werd geconcentreerd rond de Majakowskiring, een klein gebiedje met fraaie villa’s. Toegang tot het gebied was streng bewaakt, zonder speciale toestemming was dit ‘machtseilandje’ niet te bezoeken.

Pankow werd zo synoniem voor de politieke elite van de boeren- en arbeidersstaat. Udo Lindenberg zong hierover in ‘Sonderzug nach Pankow‘. (zie video)

Het Holländische-Quartier in Pankow
Bedrag € -

Holländer-Quartier

De omgeving van Weißensee is niet zomaar een buurtje. Een opmerkelijk samenspel van groen, water en fraaie woningbouw maken de wijk een bezoek waard.

Kennismaking met een gevarieerde wijk.©️

Twee locaties vallen op. De eerste is het Holländer-Quartier. Deze kleine ten westen van het meer van Weißensee gelegen wijkje is een set van gebouwen gebouwd rondom een 9.000 m2 groot groen hofje. Het doet erg denken aan het Holländische Viertel in Potsdam. Deze hofwoningen werden tussen 1925 en 1929 gebouwd. De rode bakstenen doen warm aan. Het hof is ruim, maar door haar indeling ook intiem. 
Het complex stamt uit de tijd dat sociale woningbouw in meerdere Europese steden hoge prioriteit had. De Russische Revolutie kan mogelijk een wake-up call zijn geweest om ‘arbeiders’ in betere omstandigheden te brengen. De angst voor het overslaan van het communisme naar andere landen was groot. Vooral Duitsland achtte men bevattelijk voor het communisme. Hitler zou de communisten ook als een van eerste groepen het leven zuur maken.
Het was niet toevallig ook de tijd van de bouw van het gigantische Karl-Marx-Hof (video) in Wenen dat hiermee de aftrap werd van een inmiddels lange traditie van door de overheid georganiseerde en geëxploiteerde sociale woningbouw in Wenen. 

Gemeindeforum

Het Holländer-Quartier grenst aan een ander interessant woningbouwproject: het Gemeindeforum. Ook hier is gezocht naar kwalitatieve architectuur ingebed in groen en waterpartijen. Architect en gemeentelijk adviseur Carl James Bruning (1871 – 1936) wilde als reactie op de in Bezirke als Friedrichshain gebouwde ‘woonkazernes’, bouwen voor de betergestelden.

Deel van het waterrijke Gemeindeforum.©️

Het doet net als het Holländer-Quartier dorps aan. Men beschouwt beide bouwwijzen als voorloper van het Nieuwe Bouwen van Bruno Taut. Taut werd vooral bekend van zijn kleurgebruik in de wijk Unkel Toms Hütte in het zuidwesten van Berlijn.

Klik op kaart voor Open Streetmaps

[/newsletter_lock]

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*