Urban Escape: Radio Kootwijk

Een escapade uit de urbaniteit: Radio Kootwijk

We leven in ongewone tijden. Dagelijks gevoed door zorgelijke berichten, nieuwe beperkingen en begrensde reismogelijkheden. Ver weg, verder weg dan ooit zijn de stranden van Bali, Ibiza, shoppen in Londen, clubbing in Berlijn. Ik verleg mijn grenzen, niet naar buiten, maar naar binnen. Wat valt er nog in eigen omgeving te ontdekken? En toegegeven, ik merk nu pas hoe weinig ik met ‘toeristische’ ogen, de ogen van een ontdekkingsreiziger naar mijn eigen nationale omgeving heb gekeken.

In de komende maanden neem ik u mee naar mijn ‘kleine ontdekkingen’, mijn ‘Urban Escapes’ om u te inspireren voor het kleine ontdekken, Nederland onder een vergrootglas.

Ik heb wat met zenders. Jeugdherinneringen zullen we maar zeggen. De magie ervan is bijgebracht door zeezenders als Radio Veronica en Radio Nordsee International (RNI). Drijvende popzenders die het heel anders deden dan de slaperige radiozenders in Hilversum.

Misschien is dat wel de reden dat ik met speciale ogen naar het gebied bij Radio Kootwijk kijk. Laat ik eerlijk zijn, wie niets met dat radio-verleden heeft ziet een Veluws landschap en prachtige vergezichten. Mijn gedachten dwalen echter af naar de radiotijden van weleer als ik bij Radio Kootwijk wandel. Eigenlijk gaat dat radioverleden van dat gebied, nog verder terug dan de tijd van de zeezenders.

Radio Kootwijk
radiohistorie in het Veluwse zand

Op een koude winterdag in 1929 werd via de zenders op het Veluwse zand voor het eerst spraakcontact gelegd met Nederlands Indië. Tot dat moment vond communicatie plaats via zeepost en telegraaf.
Gedurende de Tweede Wereldoorlog zouden de Duitsers het zendstation bezetten en inzetten voor communicatie met hun gevreesde onderzeebootvloot.

Toen de Duitsers zich aan het einde van de oorlog uit de voeten moesten maken, zijn de 200m hoge zendmasten opgeblazen. Een kwam er op het zendgebouw terecht, die door haar constructie van gewapend beton er wonderwel goed vanaf kwam. De Duitsers vernielden veel zendapparatuur en namen delen mee. Enkel jaren na de oorlog zouden deze zenderonderdelen in het door het Russiche Rode Leger bezette Oost-Duitsland weer worden teruggevonden en door de Russen terugbezorgd aan de Nederlandse autoriteiten.

Als de masten vallen

Eind ’80-er jaren van de vorige eeuw valt het doek. Communicatie via satellieten had het werk overgenomen, met betere en meer betrouwbare verbindingen. De laatste van de 200 meter hoge masten wordt in 1980 geveld. De dorpsbewoners kijken op een veilige afstand toe als het laatste teken van ‘hun’ Radio Kootwijk uit de Veluwse horizon verdwijnt. ‘Het gaf een enorme dreun’, weet een dorpsbewoner zich na 36 jaar nog te herinneren. In maart 1999 wordt het park definitief haar zendfunctie ontnomen en resteert een monument uit de Nederlandse radiogeschiedenis.

Majestueus staat het voormalige zendergebouw midden in het gebied. Een opmerkelijke verschijning van gewapend beton ontworpen door de architect van de Amsterdamse school Julius Luthmann. 

Ook zonder zendmasten, misschien zegt u juist zonder die masten, is Radio Kootwijk een uniek Veluws gebied. Veluwser zul je het landschap niet vinden. De uitgestrektheid, de tarlijke en gevarieerde bossen en de kans om ‘wild’ tegen te komen, maken dit gebied voor mij nog steeds een urban escape.

Heeft u ook een ontdekking gedaan op Nederlandse bodem? Wat moeten volgens u anderen zeker gaan zien / bezoeken?
Via onderstaande knop kunt u uw eigen urban escape opgeven. Wij zullen het dan op onze website publiceren.