Prinzessinnengarten wil 99 jaar gemeenschapstuin blijven

Hoe Prinzessinnengarten de stijd met de markt won

Het inmiddels 10 jaar bestaande Berlijnse Prinzessinnengarten is nu ook populair bij toeristen. ©️

De actievoerders van het onbebouwd laten van het voormalige vliegveld Tempelhof wilden dat voor 100%. Bij referendum werd ook het 100% onbebouwd.
De initiatiefnemers van de Holzmarkt tekenden met een Zwitsers voor pacht van de grond voor 75 jaar. De ook bij toeristen zeer populaire Prinzessinnengarten wil ook blijven en maar liefst voor de komende 99 jaar, en nam onlangs de eerste horde.
De tomeloze ambitie van Berlijnse initiatiefnemers.

Verkoop grond onder Prinzessinnengarten van de baan
Het Bezirk (deelgemeente) Friedrichshain-Kreuzberg wil het succesvolle Prinzessinnengarten niet meer wegdenken en besloot na massaal protest tegen verkoop aan de hoogste bieder, het bod af te slaan en de verkoop in te trekken. Maar liefst 30.000 Berlijners zetten hun handtekening voor behoud.
Nu gaan de wensen verder. De achterliggende organisatie ‘Common Grounds’ wil nu plannen ontwikkelen voor de komende 99 jaar. Dat moet een gemeenschappelijk proces worden van gebruikers, initiatiefnemers, buren en andere belangstellenden. Het eindresultaat moet een concept zijn voor de tuin als gemeenschapsgoed.

Het kweken van groenten. Het leren van planten. De tuin heeft een sterke sociale en educatieve functie. ©️

De tijd van tijdelijkheid beëindigen
De initiatiefnemers willen geen rol meer spelen in de gentrificatie van hun buurt. En tijdelijke burgerinitiatieven zijn vaak ongewild een fase op weg naar gentrificatie. Tijdelijke initiatieven zijn daardoor ook kwetsbaar. Initiatieven als Prinzessinnengarten moeten als vast onderdeel worden gezien van de sociale, ecologische en vorming- en opleiding (‘Bildung’) infrastuctuur van de stad en de buurt. Het zou als zodanig formeel in het bestemmingsplan moeten worden vastgelegd.
Het zijn vraagstukken die niet alleen de tuin aan de Moritzplatz aangaan, maar opgaan voor zoveel andere plekken in Berlijn waar groene en ‘Freiraum’-locaties door verkoop worden bedreigd. (Zie het Urban Gardening Manifest).

De missie van de initiatiefnemers
Nu de hele omgeving van Prinzessinnengarten ‘zubetoniert’ (volgebouwd) is, claimt men het recht op ruimte voor de omwonenden met een kleine beurs, vaak werkloos, allochtoon, kleine middenstanders, culturele en sociale verenigingen, groepen die snel het onderspit delven in het geweld van de markt. Ook zij mogen en moeten een deel zijn van de stad, en deelnemen aan de stad, zo stellen de initiatiefnemers.
Inmiddels heeft het linkse stadsbestuur de oorlog verklaard aan de vrijwel onstuitbare exploderende woonkosten en koopt nu weer woningen op om de huren zelf te kunnen vaststellen.
Met Prinzessinnengarten wil men een stad voor mensen, veelkleurig, een stad met ‘vrije ruimten’, waar mensen elkaar ongedwongen kunnen ontmoeten en hun eigen kleine wereldje kunnen scheppen. Eigenaarschap als zingevend element in het burgerschap.

Marco Clausen, mede-initiatiefnemer van Prinzessinnengarten, opent Die Laube. ©️

Blijven en verhuizen
Het lijkt tegenstrijdig. Terwijl de initiatiefnemers Prinzessinnengarten voor 99 jaar willen veiligstellen, trekken initiatiefnemers Robert Shaw & Marco Clausen weer verder. In een recent persoonlijk gesprek met Robert Shaw vertelde hij Urban Inspiration dat de reden van hun vertrek was, dat de tuin inmiddels in elke reisgids is vermeld. De mensen die sociale arbeid verrichten in de tuin worden aangesproken met ‘are you one of them’, waarna binnen luttele seconden hun foto op Facebook staat. ‘Daarom trekken we weer verder’, aldus Robert.
Hun nieuwe project gaat naar Neuer St. Jacobi, grenzend aan Tempelhof.
En zo willen zij weer bijdragen aan een deel van de immense wijk Neukölln (310.000 inwoners), een wijk die geplaagd wordt door talrijke problemen als grote werkloosheid, gentrificatie en criminaliteit.
Hun ultieme doel blijft om stukjes stad te onttrekken aan het geweld van de markt, een markt die nooit uit zichzelf zal stoppen. Robert en Marco, weten nu hoe je de markt op sommige plekken met politieke en maatschappelijke actie buiten de deur moet houden.
Berlijnse initiatiefnemers gaan voor 100%, 75 of 99 jaar. Voor minder doen ze het niet.