Cultuur- en partymeile RAW-Berlijn blijft modderen.

Voor veel buurtbewoners kan het einde van RAW niet snel genoeg komen.

De ontspannen sfeer op het RAW-terrein

UPDATE 26 mei 2016:

RAW lijkt toch weer gered.

Informele berichten spreken van een nieuwe toekomst voor Partymeile RAW. De Bezirksrat Friedrichshain-Kreuzberg wil toch verder met het door criminaliteit overspoelde populaire terrein. Door het ophangen van tientallen camera’s lijkt de politie er nu enig grip op te krijgen.
Momenteel werken ambtenaren aan het vastleggen van de toekomst van RAW in het bestemmingsplan. Eerder moest het druk bezochte NEUE HEIMAT haar deuren sluiten wegens het negeren van brandvoorschriften en het verschuiven van het accent van food- en designmarkt naar club.
Met dit besluit is bebouwing met appartementen van de baan.

Deze ommezwaai werd mogelijk door weer een wisseling van eigenaar. Een vader en zoon hebben nu het grootste deel van het terrein overgekocht van de projectontwikkelaar. Zijn streven om de bestaande gebouwen te slopen en te vervangen door luxe appartementen zijn gestrand. Zijn uitspraak: ‘wie betaalt, bepaalt’, mag dan waar zijn, maar hebben hem er niet geliefder op gemaakt.

De nieuwe eigenaren willen verder met het RAW als culturele plek. Zo dus ook de Bezirksrat Friedrichshain-Kreuzberg. De huidige clubs mogen blijven.

Meer in Berliner Zeitung.


Oorspronkelijke artikel:

Het gaat niet goed met de cultuur- en Partymeile RAW. Het faillissement van RAW-Temple en de hoge criminaliteit lijken deze plek na bijna 2 decennia de das om te doen.
Wat is er aan de hand en wat heeft RAW (tot nu toe) voor Berlijn betekend?

Friedrichshain: van Mietkasernen naar hipsters paradise
De oudere bewoners van de wijk Berlin-Friedrichshain zullen hun ogen uitkijken als ze zien wie er bij hen nu door de straten loopt. In de tijd voor de val van de Berlijnse Muur in 1989, was Friedrichshain een typische arbeiderswijk, met dicht op elkaar gebouwde ‘huurkazernes’. Het oostelijk deel van de wijk dateert nog uit de Gründerzeit, waar in het westelijk deel de Plattenbau uit de DDR overheerst. Dwars door de wijk verloopt van oost naar west een zone van neoklassizistische architectuur uit de begintijd van de DDR. In het zuidelijke deel, grenzend aan Kreuzberg, ligt het voormalige spoorcomplex en industrieterreinen.
Na de val van de Berlijnse Muur zijn veel van deze industrieën gesloten. Met de ‘ontdekking’ door kunstenaars en omwonenden van het door de treinenwerkplaats (RAW) verlaten terrein begon na de val van de Muur voor het terrein, en voor het zuidelijk deel van Friedrichshain een nieuwe periode: de transitie van arbeiderswijk naar hipsterwijk.

Herdenken op RAW
Weinigen zullen weten waar de letters ‘RAW’ eigenlijk voor staan. In elk geval niet voor ‘raw’ (Engels voor rauw), maar voor ‘Reichsbahnausbesserungswerk’, werkplaats voor het herstellen van defecte treinen van de Deutsche Reichsbahn, later alleen nog onder deze naam opererend in de DDR.
De werkplaats werd in 1867 als ‘Königlich-preussische Eisenbahnhauptwerkstatt Berlin’ gebouwd.
In de tijd van de DDR lag het RAW in Oost-Berlijn. In 1967 werd op het terrein, toen de werkplaats nog in vol bedrijf was, een monument opgericht ter nagedachtenis van de door nationaal-sozialisten vermoorde communistische parlementsleden Franz Stenzer und Ernst Thälmann. Het monument is jaren verstopt geweest achter hoogopgeschoten struikgewas. Totdat in 2015 een oud-werknemer van de ‘Reichsbahnausbesserungswerk’ de heggeschaar pakte en het monument uit de vergetelheid snoeide. Tijdens een van de rondleidingen hield deze onbekende man ons aan: ‘Wilt u getuige zijn van mijn bloemlegging? Ik heb hier gewerkt en ik wist nog van dit monument. Fijn dat u even blijft staan.’ En wij maakten een foto van deze kleine plechtigheid.

berlijn-raw-monument
Wilt u even blijven staan? Ik leg bloemen voor Franz Stenzer und Ernst Thälmann.

Pioniers dromen van een andere vorm van stadontwikkeling
Na de val van de Muur en de hereniging van de beide stadsdelen werd de sterk verouderde werkplaats vanaf 1991 tot 1995 stap voor stap stilgelegd. Tegenwoordig is alleen het Talgo-Werk overgebleven, een bedrijf dat nachttreinen onderhoudt.
De buurt had snel in de gaten dat na 1995 er stilte heerste op het terrein en niemand zich om het immense terrein van 70.000 m2 leek te bekommeren. Zij richtten ‘Verein RAW-tempel’ op en konden dankzij de ondersteuning van het Bezirksambt Friedrichshain in juli 1999 een aantal panden tijdelijk in gebruik nemen. In de eerste jaren werd druk nagedacht met de afdeling stadsontwikkeling en de eigenaren van het terrein, Deutsche Bahn en haar dochter Vivico Real Estate GmbH, over een andere vorm van ontwikkeling van het terrein. Terwijl het bestuur van de wijk Friedrichshain en de omwonenden steeds enthousiaster werden over het door hen ontwikkelende herstel- en bebouwingsplan, verkocht Vivico onverwacht het hele terrein in 2007 aan een private investeerder.

Urban Inspiration verzorgt professionele stadsrondleidingen door Berlijn.
Meer weten?

Van reparatiewerkplaats naar Partymeile
Terwijl kunstenaars en andere betrokken omwonenden werkten aan hun ideale stad op het RAW, groeide de clubcultuur. Zo vestigden zich onder andere Club Cassiopeia, Astra, RAW-Temple (gesloten) en Suicide Circus. Daarnaast volgenden de klimhal, de skatehal, biergarten en Neue Heimat (gesloten). In 2015 kwam ook een verwarmd openlucht zwembad naar RAW: Haubentaucher. Maar geen activiteit in Berlijn of er komt ook meteen een club mee. In de nachten wordt het zwembad een heuse club.

Het eens zo rustige terrein veranderde in een toeristenmagneet.
Het aangrenzende Boxhagener Viertel werd ‘hip ‘n’ happening’, en een populaire woon- en uitgaansbuurt. Het bracht de ruim 60 meer sociaal georiënteerde projecten op het terrein steeds meer in het gedrang. Ook de nieuwe private eigenaren zagen liever luxe appartementen op het terrein dan het ‘alternatieve gedoe’ van de weinig draagkrachtige kunstenaars en buurtbewoners. De onzekerheid over de toekomst van het terrein hielden alle investeringen, hoe beperkt ook, tegen. De gebouwen verwaarloosden steeds meer.

Ondertussen ruzieden de eigenaren over de toekomst van het terrein. Waar de een luxe appartementen wenste, zag de ander een meer alternatief cultureel gebruik voor ogen. Beide eigenaren gingen uit elkaar en verdeelden het terrein. Op het grootste deel, dat ‘vooraan’ ligt, had RAW-Tempel het moeilijk met de ambities van de op bouw van appartementen uit zijnde eigenaar. Ondertussen kon Neue Heimat zich bij de meer alternatief denkende ontwikkelaar op het achterterrein vestigen. Maar het herhaaldelijk niet opvolgen van aanwijzingen van de brandweer (houten dakconstructie) en overlast van de club bij de omwonenden dwongen Neue Heimat haar deuren in 2015 te sluiten.

De vanwege overlast en brandonveilige situaties gesloten succesvolle club en foodmarkt Neue Heimat.

RAW-Tempel failliet en snel stijgende criminaliteit
Inmiddels lijkt het tij voor een alternatieve ontwikkeling van RAW te keren. Het sluiten van Neue Heimat was al een aderlating. Nu de culturele drager RAW-Tempel ook failliet is gegaan, is het voortbestaan van ‘Freiraum RAW’ serieus in gevaar.
De doodsteek kan de steeds meer overheersende criminaliteit op het terrein zijn. Elkaar rivaliserende drugsbendes, door stevig politie-optreden deels uit het nabijgelegen Görlitzerpark verdreven, hebben zich nu genesteld bij de Kottbuser Tor (Kreuzberg) en op RAW. Honderden berovingen en steekpartijen (schokkende foto) lijken het populaire terrein nu definitief de das om te doen en de roep om het snel te bebouwen te versterken. De eerste moord vond onlangs net buiten het terrein plaats.
Alleen al in 2015 heeft de politie 410 keer op het terrein opgetreden en 1.600 bekeuringen uitgedeeld, voornamelijk aan drugsdealers. De bewoners zijn een protestactie gestart.

Is het eind voor RAW in zicht?
Het RAW lijkt aan haar eigen succes ten onder te gaan: de pioniers zijn failliet, de clubs vullen nog snel hun kassen, de bewoners hopen op betere tijden. De omliggende wijk heeft een vastgoedboom doorgemaakt, van steeds stijgende huren. Inmiddels blijven de eerste appartementen leeg staan. De trekker RAW lijkt nu mensen weg te jagen uit de buurt. De huren en koopprijzen zullen naar verwachting dan ook snel gaan dalen.
De eigenaren hopen nu eindelijk aan de slag te kunnen. En dat zou wel eens eerder kunnen zijn dan vele RAW-fans hopen. Voor veel buurtbewoners kan het einde van RAW niet snel genoeg komen.

[vimeo id=”25232356″ mode=”normal” maxwidth=”800″]Video over RAW-Tempel, gefilmd in maart 2011