Naar een Deltaplan Energie 5

Geen windmolen aan mijn horizon

Verduurzamen. Klimaat. Zeespiegelstijging. Energietransitie. Van het gas los. We kunnen de termen wel dromen. Geen dag, misschien geen uur, gaat voorbij of het gaat erover. De ingezette energietransitie loopt nu enige jaren. Er is twijfel over de voorspellingen, vooral over het tempo en mate waarin zij zich zullen voltrekken. Angst lijkt het debat aan te voeren. En regie op een overtuigende energietransitie ontbreekt. 
In een zevental artikelen een verkenning van de uitdagingen bij de energie-transitie.

Deel 5: Het verzet groeit. Protesten worden feller. Overheid zint op dwangmaatregelen.

Lees ook
Deel 1: Meer regie voor succesvolle energietransitie nodig
Deel 2: De relatie tussen energie en geo-politiek
Deel 3: Van het gas los
Deel 4: Een overbelast netwerk en waterstof

We moeten door. Maar hoe?

We moeten door omdat ons milieu dit eist, de geopolitieke prijs die wij anderen voor onze energie-consumptie laten betalen moreel ondraaglijk is. Maar de grens van het bijplaatsen van zonnevelden en windmolenparken is in zicht. Het verzet neemt toe, soms tot extreme proporties. Bovendien is er onvoldoende ruimte om de voor deze vormen van energie benodigde windmolens en zonnepanelen te plaatsen. Het lokale gepriegel in dorpen en buurten voelt goed, maar het helpt ons op de lange termijn niet echt en voorkomt niet het behoud van het hele back-up systeem van conventionele centrales en de daarbij behorende kosten. In Eersel (Noord-Brabant) besloot de gemeenteraad onlangs, weliswaar met krappe meerderheid, om de voorgestelde doelstelling om (al) in 2025 energieneutraal te zijn te schrappen.

Geen windmolen aan mijn horizon

Het plaatsen van windmolens of velden met zonnepanelen stuit steeds vaker op verzet van omwonenden. Aanvankelijk leek iedereen er nog van uit te gaan dat met een ‘beperkt’ aantal windmolens al veel energie kon worden opgewekt. Dat blijkt tegen te vallen.
Terwijl er steeds minder plekken in Nederland te vinden zijn zonder windmolens aan de horizon. Inmiddels spelen politici ook met de gedachte onwillige landeigenaren die geen windmolens op hun land willen, hiertoe te gaan dwingen. Ook voor onwillige burgers hebben burgemeesters momenteel bevoegdheden om het gas tegen de wil van bewoners af te sluiten.
Het perspectief dat de gemeente op een dag aan de deur klopt om de CV af te sluiten is voor veel mensen, vooral met lage inkomens, een spookbeeld. In Amsterdam moest woningbouwvereniging Eigen Haard de keutel intrekken toen de rechter een gedwongen afkoppeling van het aardgas verbood. De kosten na omzetting waren nog dermate vaag, dat van de bewoners niet kon worden gevergd hieraan mee te werken.

Ook vanuit het Rijk zijn regelingen ingevoerd om windmolens tegen de wil van bewoners te plaatsen (zie video boven aan dit artikel). Een klimaatdictaat zou je kunnen stellen. In delen van Drenthe en Overijssel wil een aantal gemeenten en de netbeheerder helemaal af van de plicht om van het gas af te gaan: ‘het kost de bewoner gewoon te veel geld’, luidt het verweer.

Magere resultaten wind- en zonne-energie

Wie door de Flevopolder rijdt ziet inmiddels een woud aan windmolens, zover het oog rijkt. Een uitsparing voor het toekomstige vliegverkeer op luchthaven Lelystad uitgezonderd. Je zou verwachten dat we met zoveel windmolens, velen van grote hoogte, tot enige tientallen procenten van onze energie-behoefte zou dekken. Het CBS laat echter andere cijfers zien: 1,64 % windenergie en 0,6% zonne-energie (2018).
Het wordt duidelijk dat de verhouding benodigde oppervlakte voor opwekking door wind en zon niet in verhouding staat tot de opbrengsten.
Mede doordat de windmolens onvoorstelbare hoogten hebben bereikt, groeit het verzet. Zo wil een actiegroep in Brabant onder geen beding windmolens van 180 meter hoogte.

Vogelversnipperaars

Ook vanuit ecologisch oogpunt hangt er aan windmolens en zonne-velden een prijskaartje. Immers de steeds hoger wordende windmolens, nu al tot 240m, maar ook de 300 meter-grens is onder handbereik, werken als ‘vogelversnipperaars’. Steeds vaker worden dode vogels in de buurt van windmolens aangetroffen. Rond de Eemshaven wordt nu overwogen om tijdens de vogeltrek de windmolens stil te zetten. Het geplande 40 km2 windmolenpark voor de Engels kust zal ook aan veel vogels het leven kosten.
Van landerijen vol met zonnepanelen kan ook niet worden verwacht dat onder de panelen nog veel zal groeien. Niet alleen visueel maar ook ecologisch sterft het landschap.
Voor wie een redelijk compleet overzicht van voor- en nadelen van windmolens op land en zee wil lezen, kan deze publicatie dienen.
Meer en meer bewoners en organisaties verzetten zich tegen de bouw van nieuwe windmolens of parken van zonnepanelen. Bossen in kwetsbare natuurgebieden worden bedreigd door plaatsing van windmolens en boskap voor houtstook. Zoals in Renkum waar het voornemen bestaat om windmolens te plaatsen in een natuurgebied dat enige jaren geleden met overheidssubsidie van €40 miljoen van alle oude industrieresten is ontdaan.

Duitsland: windmolens tot 240 m.

De nieuwste windmolens worden 240 meter hoog. Ruim tweemaal de Utrechtse Domtoren. Ook in Duitsland moeten delen van natuurgebieden eraan geloven. Een van die natuurgebieden betreft het Reinhardswald bij Kassel. Zoals in andere gebieden moeten ook hier aanzienlijke oppervlakten bos worden gekapt om de enorme windmolens te kunnen plaatsen. Daarbij komen bijbehorende faciliteiten en wegen om het onderhoud te kunnen verrichten. Beelden op internet laten zien dat er al diverse windmolens in de brand zijn gevlogen. De gevolgen zijn aanzienlijk. Vaak smelt de constructie waardoor de kop met wieken afbreekt en soms 150 m brandend naar beneden valt. Ook kan de hele constructie omvallen, zoals op deze video te zien is. Indien brandende stukken in het omliggende bos vallen, is het leed niet te overzien. De brandweer zegt bij brandende windmolens niet veel te kunnen doen dan toekijken en het omliggende gebied te ontruimen. Blussen is onmogelijk. Hetzelfde geldt voor brandende zonnepanelen en accu’s in elektrische auto’s en in woningen.

Windmolens als Eiffeltorens

Ontwerpers sluiten niet uit dat ook de hoogte van de Eifeltoren een keer overtroffen zal worden. We spreken dan over meer dan 300 meter hoogte.
Misschien dan maar in de woestijn plaatsen, zoals men dat in de VS doet. Maar ook hier zijn de grenzen van de acceptatie door de lokale bevolking bereikt. De wereld is niet meer ‘leeg en verlaten’.
Volgens experts zou Nederland voor 80% met windmolens moeten worden bebouwd om alle benodigde energie duurzaam te kunnen opwekken. We laten het buffervraagstuk voor heel Nederland hier maar even achterwege. Windmolens leveren niet meer dan 1-3 watt per m2. Dit noemt met de energie-dichtheid. Terwijl er veel inspanningen zijn om de natuur van stikstof te redden en de huidige flora te behouden worden zonder blikken en blozen honderden hectares onder zonne-panelen verstopt. Immers van zonne-energie ligt dat in het Europese rond de 5 watt per m2. Geen plant die er meer kan groeien. Geen vogel die zich er nog laat ziet. Dood land.

Windmolens op zee: iedereen blij?

Het plaatsen van windmolens op zee lijkt een voor iedereen acceptabele oplossing. Niemand die er last van heeft. Maar schijn bedriegt. Een groot deel van de Noordzee is al onder talrijke functies verdeeld (interactieve kaart). Men spreekt van tienduizenden nog te plaatsen windmolens met hoogte tot over de 200 meter.
De ruimte voor vissers wordt daarmee steeds verder ingeperkt. Men zou ook kunnen stellen dat tussen de windmolens de vissen een beschermd paringsgebied krijgen.
Toch zullen de kosten van het onderhoud op zee nog een keer in de energiekosten terug moeten komen. Materialen die jaar in, jaar uit in de zilte Noordzee-wind staan hebben het zwaar te verduren en even met een onderhoudswagentje langsrijden bij een defecte windmolen, is ook geen optie.
Vooralsnog is er ook nog geen circulaire oplossing voor afgeschreven rotorbladen. Het composiet-materiaal waaruit ze zijn gemaakt, laten zich niet makkelijk recyclen. Voorlopig worden van de eerste oude rotorbladen speeltoestellen of afdakjes gemaakt of op een afgelegen plek in de VS opgeborgen. Maar met de aantallen die de komende jaren vrijkomen, is dat geen zinvolle optie.

Onder dit bericht kunt u een reactie achterlaten.

Slijtage aan rotorbladen, composietmateriaal dat in kleine deeltjes op land of in de zee belandt. (fotograaf onbekend)

In deel 6: Hoe zit het met de kosten?

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*