High Line New York

Hoe actieve burgers een miljoenenproject initieerden.

Brooklyn Bridge tussen Brooklyn en Manhattan.

New York is bij de meesten van ons bekend als een sterk op de markt georiënteerde samenleving. Herinner ik me niet de uitspraak: ‘Als je het daar (New York) kunt maken, kun je het overal maken’? Het dagelijkse leven in New York is vaak hard. De snelheid waarmee je op de maatschappelijke ladder kunt stijgen is groot, maar de weg naar beneden kan nog sneller zijn.
In een stad waar corporate Amerika niet alleen de skyline lijkt te domineren maar ook de manier waarop de stad wordt bestuurd, zoeken burgers hun aandeel van de taart door zelf nieuwe initiatieven te ontplooien. Een van de initiatieven die zeer succesvol zijn is de ‘High Line’, een voormalig vrachttreinspoor dwars door west-Manhattan, dat is omgebouwd tot een 2,33 km lange verhoogde boulevard, gewikkeld in weelderig groen, kunstruimten en recreatieplekken.
Wat kunnen wij, elders in de wereld, leren van dit prestigieuze burgerinitiatief?

1. Sloop niet te snel; laat fantasie haar werk doen
De verhoogde constructie was in 1929 een antwoord op de vele doden veroorzaakt door de trein die door de straat reed. Het droeg in 1980 haar laatste trein, nu genoemd de High Line. En je kon het voorspellen, de immense constructie verroestte, stukken metaal vielen van 10 meter hoogte naar beneden op de straten. De omliggende middenstand en kantoren klaagden over het verval van de buurt en eiste sloop van de oude spoorconstructie.
Maar andere betrokken bewoners zoals like Joshua David en Robert Hammond vroegen om geduld. Waarom slopen; laten we eerst nadenken over een mogelijk ander gebruik. In 1999 richtten zij ‘Friends of the High Line’ op.

2. Herkader de huidige situatie; visualiseer de toekomst
Joshua David en Robert Hammond vroegen kunstenaar en fotograaf Joel Sternfeld om professionele foto’s te maken van de High Line in haar huidige vervallen staat. Hij kwam terug met overstelpend indrukwekkende foto’s van hoe het in de huidige staat was, zelfs zonder enige ingreep: een weelderig groene open ruimte, een verhoogde zicht op de stad, de straten, haar huizen. Een plek waar de stad zich ontvouwt aan de toekomstige gebruikers van deze enorme stadscatwalk, of beter boardwalk.
De beelden prikkelden de fantasieën van zowel de tegenstanders van het roestige gevaarte als diegenen die het wilden behouden.
Door het maken van deze foto’s werden partijen aan beide zijden van de discussie gestimuleerd om hun fantasie en dromen de vrije loop te laten en te visualiseren wat de High Line zou kunnen worden.

3. Communiceer je wildste dromen; gevoel veroorzaakt verandering
De foto’s van Joel Sternfeld vormden de basis van de campagne tot behoud van de High Line. De ‘lelijke bonk roest’ veranderde geleidelijk in de lieveling van vele New Yorkers. Zij zagen de foto’s van Sternfeld van het met sneeuw bedekte groen, maar ook de kleuren van de zomer zich uitstrekkend over ruim 2 km. Het ontstak hun verlangen om ook zelf over de High Line te lopen. Helaas, dat was niet toegestaan. Nog niet.
Maar de gevoelens van de New Yorkers, haar bewoners, zakenlieden, politici, veranderden door de combinatie van wat het op dat moment was en door wat, met wat fantasie, het later zou kunnen worden. Het grootste deel van de tijd van de initiatiefnemers werd besteed aan het overbrengen van hun boodschap, hun droom. Bewoners overtuigen dat zij niet voor sloop moesten zijn, maar voor behoud, politici betrokken zien te krijgen die normaal weinig belangstelling toonden, maar een grote invloed hadden en een positieve sfeer creëren in de buurten en de pers. Daarbij hielp de inzet van social media door de initiatiefnemers om onafhankelijk van de grote media te blijven.

4. Respecteer het verleden; het geeft de plek haar verhaal
Plekken hebben haar gebruik, haar vorm en een verhaal. Het is deze combinatie die een plek geliefd maakt, gehaat of genegeerd. Te veel plekken zijn ontworpen of herontworpen door alleen te kijken naar haar gebruik, functies of programma alsmede haar design. Geen energie wordt gestoken om ‘het verhaal van de lokatie’ te onderzoeken, de geschiedenis van de mensen die er wonen (woonden) of werk(t)en. Veel van de stedelijke projecten mislukken omdat ze niet de harten en hoofden van de mensen raken. Zij bieden slechts een plaats om te gebruiken.
In geval van de High Line, werden delen van de originele spoorrails geïntegreerd in het nieuwe ontwerp. Straatmeubilair herinnert aan de rails en delen van de vegetatie die tijdens het verval is ontstaan werd opgenomen in het nieuwe ontwerp. Er zijn echter nog zoveel andere manieren om in contact te blijven met de verhalen van de plek: tentoonstellingen, het vertellen van verhalen, publicaties, tekens/symbolen, excursies.

5. Zorg voor publieke steun, expertise en kapitaal, maar raak niet afhankelijk als initiatiefnemers
Sommige burgerinitiatieven kunnen te groot zijn om verder te worden gebracht door een paar enthousiaste burgers. De High Line is verre van een lokaal speelveldje, een buurttuintje of een buurthuis. Het bleek na wat rekenwerk een project van $100 miljoen. Nog niet met honderd vrijwilligers zou dit project tot stand kunnen worden gebracht.
Alleen een complexe coalitie van stadsbestuur, private investeerders, vastgoedeigenaren, constructie-experts, groenontwerp- en beheer, fundraising en … veel vrijwilligers is in staat een project van deze omvang tot stand te brengen. Het gevaar van een dergelijke brede coalitie van kennis en macht is dat de oorspronkelijke initiatiefnemers aan de kant kunnen worden geschoven en de economische en politieke krachten het initiatief kapen. Dat zou een kapitale fout zijn. De High Line is voor haar onderhoud afhankelijk van honderden vrijwilligers, om rondleidingen te organiseren, contacten te onderhouden met de buurtbewoners. De investering van $100 miljoen zou zijn verdubbeld als al het verrichte werk, door betaalde werkers zou moeten zijn verricht.

6. Bereid je voor op het loslaten van het project als het zich verder ontwikkelt
De High Line loopt door de wijk Chelsea, voor de herontwikkeling van de High Line, niet de beste buurt van Manhattan. Vervallen, industrieel. Maar waar nieuwe energie in het gebied komt, volgen de mensen. En met mensen komt het geld. De aanvankelijke investering $100 miljoen in de High Line zelf, lokte nog een reeks van private investeringen in de omgeving uit ter waarde van $2 miljard. Het twintigvoudige! Jaarlijks bezoeken zo’n 4 miljoen mensen de High Line.
Zoals boven vermeld, kunnen met deze toevloed van geld de oorspronkelijke initiatiefnemers makkelijk het onderspit delven. Maar Joshua David en Robert Hammond zijn nog steeds in beeld (lees voor de camera) als de High Line wordt genoemd. En zo moet het ook zijn. Met zoveel externe belanghebbenden die het gebied binnenkomen, initiatiefnemers moeten niet te bescheiden zijn om hun rechten en claims vast te leggen alvorens het grote geld binnenstroomt. Als de legitieme rechten worden geschonden van de mensen die het pionierswerk verrichtten en de stad wisten te overtuigen om in het project te geloven, kunnen in de toekomst andere energierijke burgerinitiatiefnemers worden afgeschrikt.

7. Heb geduld: burgerinitiatieven kunnen jaren nemen om te groeien
Het vergt een lange adem. Joshua David and Robert Hammond startten hun ‘Friends of the High Line’ in 1999. Het nam echter tot 2006 voordat de eerste werkzaamheden aan het ombouwen van de High Line begonnen. Mensen met uithoudingsvermogen zijn dun gezaaid. Stadsbesturen, vastgoedeigenaren en machtige partners van zo’n project, moeten zich realiseren dat zulke krachtige burgers moeilijk zijn te vervangen. Vooraf moet men voldoende aandacht besteden om hun rol te definiëren voor als het project zich verder ontwikkelt en de belangen groter worden.
Een duurzame relatie tussen de ‘stadmakers’ en de sleutelpartners zoals stadsbestuur, vastgoedeigenaren en investeerders, is essentieel voor het slagen van een mega-project als de High Line. Vertrouwen en ruimte geven aan nieuwe ideeën en veranderingen gedurende het project, voorkomt dat het proces halverwege vastloopt.

8. Vindt inspiratie wereldwijd, handel lokaal
Er is veel te leren van soortgelijke projecten in andere steden, landen en werelddelen. Sommige zaken hebben elders al plaatsgevonden. Maar het is niet verstandig om zomaar een inspirerend voorbeeld uit een andere stad te kopiëren. De omstandigheden variëren van plaats tot plaats. De wettelijke context kan anders zijn. De beschikbare middelen. De geschiedenis van de plek. Wereldwijd leren, maar aanpassen aan de lokale karakteristieken.
Ideeën van elders kan helpen om je gedachten los te maken, je fantasie te vergroten. Het kan mensen helpen vanaf een afstand naar de toekomstige plannen te kijken. Het kopiëren van ‘geïmporteerde ideeën’ kan ‘niet hier bedacht’-reacties oproepen en daardoor weerstand veroorzaken bij de buurtbewoners. Maak omwonenden eigenaar van de ideeën.

9. Omarm koplopers zoals kunstenaars en designers
In het geval van de High Line, en niet alleen in dit geval, zijn kunstenaars, designers en andere creatieve ondernemers meestal de eersten die naar een nieuwe plekken in de stad trekken. In veel gevallen op zoek naar lage huren, andere gelijkgestemden, en plekken in transformatie.
De New Yorkse wijk Chelsea was al ‘ontdekt’ door deze stadspioneers, nog voordat de plannen rond de High Line in de maak waren. Rond de 350 galerieën zijn inmiddels in het gebied langs de High Line neergestreken. Zij hebben verbindingen met mensen in andere delen van de stad en kunnen steun mobiliseren voor ‘een gek idee’ als de High Line. In sommige gevallen worden zij onderdeel van het basis designteam.
Kunst en design zijn de hoofdstroom altijd vooruit. Het is verstandig om hen bij het project te betrekken, en wel vroegtijdig.

10. Zet regels opzij als zij tot last worden
Wie wat nieuws wilt, loopt wellicht tegen een verouderde set van regels op. Het is onvermijdelijk dat bij zo’n afzonderlijk project als de High Line er regels ‘omgebogen’ moeten worden om tot iets te komen. Er zijn veel regels die geen betrekking hebben kernwaarden als veiligheid, gezondheid of eigenaarschap. Soms kunnen deze regels terzijde worden geschoven zonder de kernwaarden te ondermijnen.
In sommige gevallen is het gewoon noodzakelijk om belangrijke regels te veranderen. Om zulke wijzigingen voor te stellen is enige moed wenselijk, omdat er bestaande belangen in het geding kunnen zijn. Maar vooruitgang van de samenleving is niet mogelijk zonder bestaande systemen, procedures en regels te evalueren. Als regels de ontwikkelingen in de samenleving niet volgen, raken deze overbodig.

Enkele mensen kunnen het verschil maken
Vaak worden initiatieven van enkelingen niet serieus genomen door de heersende instituten, zoals (lokale) overheden en bedrijven. Zij lijken te vergeten dat echte veranderingen meestal voortkomen uit de hoofden en harten van een of twee personen. (zie Microsoft, Apple, Google etc.). Revoluties, politiek, wetenschappelijk of technisch komen meestal uit een persoon voort. In het geval van de New York High Line hebben Joshua David en Robert Hammond het verschil gemaakt. Het was hun idee dat het denken over sloop van het bouwwerk in behoud veranderde. Het was hun eindeloze energie dat tot jaren na de eerste verzoeken om ondersteuning standhield.
Het is goed dat overheden en ondernemingen er zich van bewust zijn dat échte nieuwe ideeën vaker ontstaan buiten (samenleving) dan binnen de eigen organisatie.
New York weet nu de waarde van een volgende ‘waanzinnig lijkend idee’ op waarde te schatten.


Afspelen op mobiel.