Tussen tijdelijk en permanent (7)

EEN BLOGSERIE OVER DE TIJDELIJKHEID VAN PERMANENTIE IN STADSONTWIKKELING.

Een niet aangemelde chill-out party van New Dutch School langs de Rijn in Arnhem (2011)

Foto: Een niet aangemelde chill-out party van New Dutch School langs de Rijn in Arnhem (2011)

We leven in een tussentijd, zo wordt gesteld. Maar waarom zouden we nu in een ‘tussentijd’ leven? Wat was ervóór en vooral, wat komt erna? Een blog over de tijdelijkheid van permanentie in stadsontwikkeling.

Volgende week zondag publiceren wij de laatste blog uit deze serie:

  • Berlijn als bakermat van permanente tijdelijkheid.
  • Waar liggen kansen of noodzaak voor tijdelijke ontwikkelingen?
  • Wie zijn die ruimte-pioniers?
  • Waar ligt de speelruimte voor ruimte-pioniers?
  • Wie zijn er bij tijdelijk gebruik betrokken?
  • Welke plekken zijn geliefd voor tijdelijk gebruik?
  • Hoe eigenen ruimte-pioniers zich ruimte toe?
  • Welke hindernissen moet een ruimte-pionier nemen?

In deze blog: Hoe eigenen ruimte-pioniers zich ruimte toe?

Lees ook de eerder gepubliceerde blogs.

Zoeken met andere ogen
Ruimte-pioniers zoeken met andere ogen dan de doorsnee ontwikkelaar, al kunnen de uitkomsten soms vergelijkbaar zijn.
Naast de eigenschappen van het terrein of gebouw, zoals bereikbaarheid, ligging, staat van de opstallen, aansluiting met de omgeving en bereikbaarheid voor andere wijken, spelen ook minder harde factoren een rol.
Niet alleen wat er is, maar wat in de soms rijke fantasie van de pioniers er mee kan, bepaalt minstens zo sterk de keuze voor een plek. Wat kan er allemaal met het terrein en met hoeveel, of beter, met hoe weinig kunnen we dat realiseren. In geld uitgedrukt dan. In tijd lijken de pioniers bereid dag en nacht te werken aan hun ideale plek.

De immateriële factoren rond een terrein
Bij de keuze voor het tijdelijk plaatsmaken op een terrein, wordt sterk gelet op de lokaal voorhanden zijnde netwerken. Zijn er organisaties, buurtverenigingen die kunnen helpen bij de opbouw? Kunnen we genoeg vrijwilligers uit de buurt bereid vinden om te helpen? Zijn er genoeg andere creatieven die de ideeën verder willen uitwerken?
Immers de steun van de omliggende wijk is van groot belang voor de grondeigenaar om in te stemmen met tijdelijk gebruik. Ook de gemeente zal bij het verlenen van de nodige vergunningen een inschatting maken van hoe de buurt zal reageren. Niemand zit te wachten op jarenlange strijd met de buurt. Ook de initiatiefnemers niet. In veel gevallen is immers sprake van een vorm van gedogen, geformaliseerd of niet. Dat maakt een tijdelijk initiatief kwetsbaar voor negatieve publiciteit.

Idee of terrein?
Ruimte-pioniers doen het met de beschikbare middelen, met dat wat ze aantreffen op het terrein of in het pand. Het is een worsteling om de gekoesterde ideeën om te buigen naar het terrein en het terrein zo te bewerken dat de oorspronkelijke ideeën zo dicht mogelijk worden benaderd.
De omstandigheden kunnen de eerst op een terrein gearriveerde pioniers nopen om op zoek te gaan naar mede-initiatiefnemers. Het terrein of pand kan bijvoorbeeld zo groot zijn dat gebruik door één groep niet mogelijk is. Ook kan een verafgelegen terrein aanzetten tot het aangaan van strategische samenwerking met partners die meer in de druk bevolkte delen van de stad actief zijn. Met uitgekiende programmering kunnen mensen dan worden verleid ook naar de meer in de periferie gelegen locaties te gaan.

Tijdelijkheid. Dus soms verkassen.
Ofschoon de meeste initiatieven gevormd zijn door de gekozen lokatie en de omstandigheden ter plekke, kan tijdelijkheid leiden tot een ‘voortijdig’ vertrek. Voortijdig in die zin dat het altijd te vroeg komt als het initiatief pas na lange aanloop gaat lopen. Dan staan de pioniers voor de keuze: weer elders opnieuw beginnen, dus weer pionieren, of maar helemaal stoppen? Er zijn tientallen factoren die deze moeilijke keuze bepalen. Bijvoorbeeld is de afstand tot de nieuwe lokatie overbrugbaar voor het huidige publiek of moet weer opnieuw een publiek worden opgebouwd? Is het team inmiddels zo stevig gevormd, dat ze zichzelf makkelijk kan verplaatsen? Hoeveel geïnvesteerd kapitaal kan niet worden meeverhuisd en is er dan genoeg geld voor een doorstart? Wat is sterker: de plek/het pand of het gerealiseerde concept? Soms leidt verhuizen, afhankelijk van de actuele ontwikkelingsfase, tot een versnelling van de professionalisering van het initiatief. Maar één keer te veel verhuizen kan ook de doodsteek voor het team en het project betekenen.