Tussen tijdelijk en permanent (0)

EEN BLOGSERIE OVER DE TIJDELIJKHEID VAN PERMANENTIE IN STADSONTWIKKELING.

We leven in een tussentijd, zo wordt gesteld. Maar waarom zouden we nu in een ‘tussentijd’ leven? Wat was ervóór en vooral, wat komt erna? Een blog over de tijdelijkheid van permanentie in stadsontwikkeling.

De blijvende tijdelijkheid
De ‘tussentijd’ is een begrip geworden. Een overgang van het ene tijdperk naar het andere. Maar is dat ook zo?
Het begrip lijkt vooral een uiting van hoop dat we weer uit deze onzekere tijd geraken en weer ‘normaal’ gaan doen. We snakken naar ieder bericht van 0,1% groei, een aantrekkende huizenmarkt en stijgende consumptie-uitgaven.
Maar hoe normaal was het tot 2008? Hoe echt en houdbaar was dat model?
De huidige crisis is een van menselijke makelij. Als de hoeveelheid geld (veelal kunstmatig) te snel groeit ten opzichte van de bevolkingsgroei kan het niet anders dat per persoon meer moet worden geconsumeerd. Iedereen moest alles voor zichzelf hebben, weinig werd gedeeld: ‘koop het zelf maar’. En als de vraag naar kantoorruimte even de adem inhoudt, dan bouw je toch op voorraad, geholpen door ondermeer fiscale faciliteiten. Maar de vraag bleef uit. Langer dan sommigen zagen aankomen. De crisis was geboren.
De bevolkingsgroei is er uit en de bevolkingskrimp kondigt zich voor statistici al decennia lang aan. Het lijkt erop dat de tussentijd wel eens heel lang kan gaan duren: de blijvende tijdelijkheid.

Berlijnse lessen voor Nederland?
In een serie blogs beschrijven we hoe een stad als Berlijn al jaren tijdelijkheid als blijvertje behandelt. In deze blogs bespreken we die zaken die ook voor Nederlandse steden van belang kunnen zijn. Maar de directe vertaling van Berlijn naar een Nederlandse stad is niet eenvoudig. De stad heeft een andere DNA dan veel Nederlandse steden. Neemt niet weg dat er lessen te trekken zijn waar ook Nederlandse steden hun voordeel mee kunnen doen.
Inmiddels begint ook in Nederland door te dringen dat ons land niet tot stand is gebracht op basis van een allesomvattend masterplan, maar door duizenden initiatieven en trendbreuken. We zijn natuurlijk wel het land van de drooglegging, Deltaplannen, Afsluitdijken en Betuwelijnen. Ook het land van de wederopbouw en steden zoals Lelystad en Almere. Dus lijkt het alsof dit land alleen door planning tot stand is gebracht.

Tijdelijkheid in het DNA
Berlijn staat model voor het paradijs van de tijdelijkheid. Overal duiken tijdelijke tuintjes, barretjes, clubs en strandjes op om daarna vaak weer geruisloos te verdwijnen of in het stedelijk weefsel als ‘permanent’ op te gaan.
Velen ervaren de ruimte daar als bevrijdend, de tijdelijkheid als prestatiedrukverlagend, het daaruit volgende levenstempo weldadig. Tijdelijkheid als anti-stress medicijn. Maar Berlijn weet dan ook als geen andere stad hoe relatief permanent kan zijn. Je kunt een ‘duizend jarig rijk’ nastreven, maar binnen enkele decennia weer verliezen. De blokkade van de stad kwam en ging ook weer. De Russen kwamen en gingen weer. De DDR kwam en ging weer. De Muur kwam en viel ook weer.
Dat besef van de tijdelijkheid van ‘eeuwige’ modellen zit in het DNA van Berlijn. Nergens worden grote plannen en alles omvattende modellen zo gewantrouwd als in Berlijn.

Blogserie: Tussen tijdelijk en permanet

Hierover gaat deze serie blogs en behandelen de volgende onderwerpen:

Met deze 8-serie wordt een kort overzicht gegeven van de belangrijkste kernfactoren voor tijdelijk ruimtegebruik. De serie is gebaseerd op eigen ervaring, diverse literatuur en geïnspireerd door het boek ‘Urban Pioneers’, Jovis Verlag, Berlijn.