Terrein in Berlijn niet naar hoogste bieder

Hoe de sociale opgave van de stad het won van de spreadsheet.

Een muurschildering in de voormalige Eisfabrik aan de Spree in Kreuzberg.

Het leek zo mooi, het laatste grote bouwterrein in Berlin-Kreuzberg verkopen aan de hoogste bieder. De Bund (landelijke raad van de deelstaten) wilde het areaal aan de hoogste bieder verkopen. Maar de stad Berlijn verzette zich maandenlang.
De toezichthoudende Bundesrat zette hierop een streep door de rekening van de verkoop van het ‚Dragoner-Areals’. Een unieke ingreep waarbij het marktdenken bij verkoop van (schaarse) stedelijke grond, een flinke tik op de vingers heeft gekregen. Een verslag van een bijzondere gebeurtenis.

Berlijn is geliefd
Berlijn is nog steeds erg in trek. Waren het eerst alleen voor autonomen, alternatievelingen, creatieven en dienstweigeraars (voormalige vrijstelling dienstplicht in Berlijn), nu komen de belangstellenden met een goed gevulde portemonnee naar de stad. Aangetrokken door het ‚hippe’ karakter van de stad en het altijd aanwezige pulserende stadsleven.
Met deze kapitaalkrachtige belangstelling, komen ook de investeerders/speculanten, de financiële gelukzoekers, uit heel Europa naar Berlijn om een graantje van de vastgoed-goudmijn binnen te halen. Ofschoon de toeloop naar de stad nog tamelijk beheerst is (ruim 10.000 per jaar), kampt de woningmarkt toch met tekenen van een vastgoed-hype. In de stad van de ruimte, blijkt het populairste arsenaal aan woningen in de meest geliefde wijken, toch onvoldoende om de toeloop zonder prijsexplosies op te vangen.

Het Dragoner-Areal
De overheidsorganisatie voor vastgoed (Bundesanstalt für Immobilienaufgaben, BIMA) had het in Berlin-Kreuzberg tussen de Obentrautstraße en de Mehringdamm gelegen Dragoner-Arsenal graag aan de hoogste bieder willen verkopen. Daarvoor bestaat ook een speciale wet: BIMA-Gesetz. Die draagt de Bund op om vrijgevallen gronden tegen de hoogstmogelijke prijs te verkopen. De wet zal mogelijk haar oorsprong vinden in de deplorabele financiën van de stad Berlijn.
Een Oostenrijkse investeerder was zó geïnteresseerd in het 4,7 ha grote gebied, dat hij maar liefst €36 miljoen bood, drie maal de ‚Verkehrswert’, de waarde die de grond in het normale economische verkeer zou hebben. Daarmee was de prijs zo hoog, dat woningbouwverenigingen geen schijn van kans zouden hebben om op deze grond hun sociale opgaven te realiseren. Deze sociale taak is des te actueler geworden met de snel stijgende huren in Berlijn, waardoor steeds meer mensen uit hun huis worden verdreven, naar minder aantrekkelijke wijken van de stad. De ultieme vorm van het Berlijnse scheldwoord ‚gentrification’.

De strijd tussen de stad als markt of als (sociale) opgave
Vooral politici van ‚linkse huize’ haalden opgelucht adem. Senator voor stadsontwikkeling Andreas Geisel (SPD) verwelkomde het besluit: „Het is ons doel, Berlijn sociaal en solidair te ontwikkelen. Het is nodig om betaalbare woningen en ruimten voor kunst, kleine zaken en cultuur mogelijk te maken.’
Met dit besluit heeft de Bundesrat een duidelijk signaal afgegeven voor een ‘modern woningsbouwpolitiek’, aldus Kreuzberger commissielid voor de bouw Hans Panhoff (Bündnis90/Die Grünen). Het kan volgens Panhoff toch niet zo zijn ‚dat wij filetbrokken naar de markt blijven gooien, terwijl de spanning op de woningmarkt zo toeneemt.’

Meer artikelen over ontwikkelingen in Berlijn.

Bron: RBB.

Video: Gentrification en het RAW-terrein in Friedrichshain

Rondleidingen door Berlijn
Periodiek geven wij rondleidingen door Berlijn. Daarin laten wij u graag kennismaken met een andere kijk op (openbare) ruimte in deze inspirerende stad. 

Bekijk ons aanbod van bijzondere tours.