Rijksoverheid: ‘Gemeenten, ont-regel die burgerinitiatieven!’

HOE BURGERS WORSTELEN MET DE “WOLK VAN JURIDISCHE REGELS”.

Foto afkomstig uit het rapport ‘Regel die burgerinitiatieven’.

Burgers mogen dan aansprakelijkheid niet als een belemmering zien voor hun activiteiten, de “wolk van juridische regels” is dat wel voor hen. Het vele administratieve regelwerk, van het oprichten van een formele rechtsvorm omdat dat moet van de gemeente, tot en met het blackbox effect dat een overheid voor hen heeft, zij ervaren het als een last bij het opzetten en uitvoeren van hun burgerinitiatieven.
Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties doet daarom in bijgevoegd rapport diverse voorstellen om juist deze ingewikkelde juridische hobbels te verlagen of te voorkomen. Dat helpt burgers echt als zij aan de slag gaan in het publiek domein.

Aansprakelijkheid niet belemmerend voor burgerinitiatieven
Aansprakelijkheid bij maatschappelijke initiatieven is niet belemmerend voor gemeenten, want als eigenaar van de openbare ruimte en van gemeentelijke gebouwen is risicoaansprakelijkheid een gegeven. Juist omdat aansprakelijkheid voor gemeenten speelt, nemen zij maatregelen om het risico van een schadeclaim te voorkomen of te verminderen. Die maatregelen zijn deels juridisch, in de vorm van vergunnen, overeenkomen, gedogen en actief meewerken op precies die risico-onderdelen voor schadeclaims van een maatschappelijk initiatief. Dit noemen de opstellers van het rapport ‘adopteren’. Maar ook worden initiatieven aangepast, zodat het goedkoper en veiliger wordt èn minder risicovol als het om aansprakelijkheid gaat. En natuurlijk worden burgerinitiatieven ook verboden, helemaal of op onderdelen. De opstellers constateren dat wat de juridische strategieën en praktijksituaties gemeen hebben is dat er preventief gewerkt wordt. Risico’s voorkomen of verminderen hoort bij het omgaan met maatschappelijk initiatieven voor gemeenten.

Gemeenten kiezen verschillende oplossingen
Toch lijkt op het eerste gezicht de constatering dat aansprakelijkheid bij maatschappelijke initiatieven zowel voor gemeenten als voor burgers niet belemmerend werkt niet te kloppen. Want als dat zo is, waarom zijn er dan verschillen tussen gemeenten als het gaat om de behandeling van maatschappelijke initiatieven? Waarom wordt er dan gesproken over meer ruimte geven aan burgers en “echt loslaten”? Omdat aansprakelijkheid, risico om aansprakelijk gesteld te worden, schade en schadeclaims tot het civielrechtelijk en strafrechtelijk domein behoren en niet tot het publiekrechtelijk domein, is er volgens ons ook geen sprake van een echte nieuwe gemeentelijke benadering van burgerinitiatieven.
In bijgevoegd advies laten de opstellers zien dat gemeenten meer ruimte geven en loslaten door specifieke keuzen te maken binnen hetzelfde hierboven genoemde juridische en beleidsmatige instrumentarium. Met andere woorden, daar waar de ene gemeente makkelijk kiest voor een gedoog- of een adoptie-strategie om zo burgerinitiatieven te helpen, hanteert de andere gemeente alleen de strategieën vergunnen en overeenkomen bij het mogelijk maken van maatschappelijke activiteiten.

Downloadt het rapport: ‘Regel die burgerinitiatieven‘.