De Berlijnse Muur, ik heb hem aangeraakt, gisteren nog…

Hoe een Bredase sloper als bevrijder in Berlijn werd begroet.

Het terrein van sloopbedrijf Toon Stolwerk uit Breda, is gelegen aan de Tilburgseweg.
Daar, in Breda, staat het grootste nog aaneengesloten stuk Berlijnse Muur buiten Duitsland en de VS.
Hoe komt Stolwerk daaraan? Was hij soms betrokken bij de sloop ervan? Jazeker, maar waarom?

Met mijn kniptang gaat het sneller
Stolwerk heeft eind ’80-er jaren een speciale kniptang laten ontwikkelen. Die gaat als een warm mes door de boter. Destijds uniek op de slopersmarkt.
Met trots toont hij zijn vinding aan aannemers en andere belangstellenden, waaronder mensen uit Berlijn die over deze unieke vinding hebben gehoord. Die zijn inmiddels druk doende met de het openen van de net ‘gevallen’ 160 km lange Berlijnse Muur, waarvan 45 km binnenstedelijk.
Je hoort de Duitsers denken, dat is wat we nodig hebben anders is die muur over 20 jaar nog niet open. Direct vragen de Berlijners Stolwerk om naar Berlijn te komen om te helpen bij het aanbrengen van doorgangen van de Muur zodat de beide stadsdelen weer verbonden worden.
Diezelfde nacht rijdt Stolwerk met zijn kniptang naar Berlijn. De opdracht is het knippen van openingen in de muur, 50 tot 100 meter breed, over de volledige breedte van de Berlijnse Muur. Bewoners kunnen zo vrij van Oost- naar West-Berlijn. Als het team van Stolwerk de eerste gaten knippen, worden ze als bevrijders onthaald. Het is dus waar. De jongens van Stolwerk laten de Muur past echt vallen.

Herinneringen aan een historische sloopopdracht.

Voor wat. Hoort wat.
Toon Stolwerk was dus niet te beroerd om de Oost-Berlijners na 28 jaar vrij te knippen.
Hij realiseert zich op dat moment maar al te goed wat de historische betekenis van zijn werkzaamheden is. Zijn bedrijf werkt aan de val van de muur. Hij denkt, ik moet wat mee naar huis nemen en vraagt toestemming om een stuk van de open geknipte Muur mee naar Breda te mogen nemen. Aan het eind van de opdracht geven de Russen, de bezettende macht aan de oostzijde, Stolwerk, tegen betaling, toestemming een flink stuk Muur mee naar Breda. Daar, op zijn terrein in Breda, staat nu dus het grootste nog aaneengesloten stuk Berlijnse Muur buiten Duitsland en de VS.

Nog vol trots…
Op 17 februari 2017 is Annemiek Balk (gemeente Breda) bij de inmiddels 85-jarige Toon om de herinneringen op te halen. Vol trots vertelt hij over de klus. Hij is destijds naar Berlijn afgereisd en heeft het allemaal gezien en beleefd. Andere opdrachten in Breda konden wel wachten op het werk in Berlijn; zo’n opdracht komt immers maar één keer langs. En het werk in Berlijn heeft hem geen windeieren gelegd. Vanuit heel Europa volgden opdrachten.
Al pratend over het werk voor zijn grootste opdrachtgever, de gemeente Breda, zegt hij met een tevreden glimlach ‘ik heb heel wat gesloopt in Breda’.

Deze buurtbewoner had het goed gezien: dit stukje grond is DDR, maar ligt aan de westerse kant van de Muur. Wie doet me wat? Uiteindelijk bouwde hij hier zijn ‘Baumhaus’.

Over Annemiek
‘Mijn vader stelt voor een weekend naar Berlijn te gaan. We rijden over een bijna lege snelweg door Oost-Duitsland naar West-Berlijn. Er zijn strenge controles bij de grensovergangen. Niets wijst er op dat een jaar later de muur gaat vallen. Oost-Berlijn bekijken we vanuit een bus, we mogen er niet uit. Ook in West-Berlijn is het grauw en gebouwen zitten vol kogelgaten. De val van de muur maakt dat het weekendje Berlijn nog meer betekenis krijgt. De veranderingen die in de jaren erna komen volg ik en probeer ze te plaatsen in het beeld dat ik heb van Berlijn. Inmiddels woont één van mijn nichtjes in Berlijn, is er net afgestudeerd en werkt bij verschillende start-ups. Af en toe hoor ik de verhalen over het hippe leven in Berlijn. Een enorm contrast met het Berlijn dat ik 29 jaar eerder heb gezien.’

Annemiek werkt bij de gemeente Breda.
De gemeente Breda is onlangs met Urban Inspiration meegeweest naar Berlijn.

Dank Annemiek voor jouw verhaal over Stolwerk en de val van de Berlijnse Muur.

De tekst is hier en daar aangepast voor deze blog.