Coehoorn kan focuspunt worden van stedelijke energie

Coehoornondernemers hangen uit het raam van hun studio.

Vrijdag jl. opende het project Coehoorn Centraal, een project dat kan uitgroeien tot het meest omvangrijke en complexe burgerinitiatief voor stedelijk ontwikkeling in Nederland. Tijd voor een verkenning van de uitdagingen waarvoor de initiatiefnemers, gemeente en participanten zich gesteld zien.

Van motie naar emotie
Een crisis is een periode waarin veel van het bestaande aan zijn einde komt. Eigenlijk een groot bedrijfsongeval. Je weet dat het er bij hoort, zo’n periodieke terugval, maar deze crisis is wel een maatje groter dan een economisch dipje en hakt er daardoor wat dieper in.
Misschien is het Coehoorn Centraal project wel zo’n bedrijfsongeval, eentje die onderdeel is van het nu al vier jaar durende bedrijfsongeval dat we ‘crisis’ zijn gaan noemen.
Bedoeld was dit allemaal niet. Een deel van de wijk had moeten wijken voor een andere aanlooproute voor de binnenstad. Dus werden panden aangekocht voor latere sloop. Ook hadden nieuwe kantoren, winkels en appartementen moeten verrijzen. Maar het liep anders. Een wereldwijd bedrijfsongeval bracht de sloop- en bouwdrift gierend tot stilstand. Het gebied Coehoorn werd van de actielijst afgevoerd en leegstand was het gevolg.

Onbekend. Onbemind.
Vele Arnhemmers leken tot voor kort het gebied niet te kennen. Wel vreemd, een gebied recht tegenover het Centraal Station, en dan nog niet bekend. Verdringing, waarschijnlijk. Want het gebied was niet bepaald kandidaat voor de Werelderfgoedlijst.
Dat wordt snel anders. Coehoorn lijkt een focuspunt te worden voor de Arnhemse stedelijke energie. De stad barst al enkele jaren uit haar voegen van de creatieven initiatieven. De kwaliteit, hoeveelheid en breedte van het spectrum, overstijgt verre de omvang van deze middelgrote stad van 150.000 inwoners.
Met de motie van 26 maart jl. kwam de naam van Coehoorn steeds vaker in beeld. Het was het begin van een reis in een nieuw territorium. Immers hoe doe je dat, een gebied ‘vrijgeven’ aan een paar toegewijde burgers? Kan dat zomaar?

Grote omvang project, vervlochten met woonwijk
Het kunstje lijkt al zo vaak vertoond: een pand wordt door langdurige leegstand overgegeven aan creatieven die er wel raad mee weten. Als de kachel maar brandt, het water stroomt en het stopcontact een teken van leven geeft.
Ook zijn er al veel voorbeelden van plekken waar een terrein met gebouwen aan een bepaalde groep (tijdelijk) overgedragen. Maar in beide gevallen is de juridische context te overzien: het is een object (gebouw of meerdere gebouwen op eenzelfde terrein) dat één eigenaar kent.
Coehoorn lijkt op laatstgenoemde voorbeeld: een terrein met gebouwen met één eigenaar, de gemeente. Toch schuilt een venijnig addertje onder het gras. Er is geen sprake van een afgebakend terrein, de zeven beschikbare panden staan gewoon in een woonwijk. Met openbare wegen er tussendoor. Daarnaast is een groot openbaar, braakliggend, gemeentelijk terrein onderdeel van het ‘vrijgegeven’ gebied.

Buiten gebaande paden
Inmiddels staan alle meters op groen: velen hebben zich al aangemeld voor werken in Coehoorn. De gemeente Arnhem werkt op alle niveaus, van ambtenaar tot burgemeester, mee. De eerste reacties van ondernemers en bewoners uit de wijk zijn voorzichtig positief. Tijdens de opening werden veel waardevolle ideeën ingebracht. En de mogelijke activiteiten in het toekomstige stadspark buitelen over elkaar heen.
Een team van juristen van De Kempenaer Advocaten ondersteunt het project met advies over de vele juridische valkuilen, #Hekje verzorgt de hele vormgeving van de communicatie, Bureau De Bruijnverzorgt de content, DTO alle nodige middelen en ervaringen van tijdelijkheid. En de opsomming is daarmee nog niet volledig.
Nu werken we aan een uitvoerbaar en transparant bestuursmodel. Hoe wordt dit complexe project aangestuurd, wie is verantwoordelijk voor wat, hoe gaat het beheer van 7 grote panden, wie int de huur, wie verdient wat, wat is de rol van de gemeente, de buurtbewoners en nog zo velen vraagstukken die een antwoord behoeven.

Energie trekt energie aan
Het project mag zich inmiddels in een grote belangstelling verheugen. De omvang, de ligging en vooral de ruimte en het vertrouwen die de gemeente het project geeft, spreekt vele creatieven in Arnhem (en daarbuiten) tot de verbeelding.
Inmiddels hebben De Kempenaer Advocaten en Hogeschool voor de Kunsten (ArtEZ), in de persoon van de voorzitter van het College van Bestuur, de ‘Verklaring van Sympathie‘ getekend. De handtekening van het College van Bestuur van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen is ook toegezegd.
Nu is het tijd voor de volgende fase: de daadwerkelijke verhuur van de eerste panden en leven brengen in een nu nog levenloze wijk.
Tijd om de beloftes en verwachtingen waar te maken.

Meer informatie over dit bijzondere Arnhemse project is te vinden op coehoorncentraal.nl.

Onder een video-impressie van RTV-Arnhem van de opening van 6 september 2013.